Home » LUẬN GIẢI
DANH MỤC CHỦ ĐỀ
Ảnh hưởng của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đến đời sống tinh thần của người dân Nam Bộ
Sự dung hợp giữa văn hóa dân tộc, kế thừa giáo
lý của các tôn giáo, nhất là Phật giáo và Nho giáo, là cơ sở cho sự ra đời một
số tôn giáo nội sinh tại Nam Bộ giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, trong
đó có đạo Bửu Sơn Kỳ Hương. Những tôn giáo như Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân
Hiếu Nghĩa, Phật giáo Hòa Hảo ra đời… đáp ứng được nhu cầu tinh thần cho một bộ
phận không nhỏ người dân Nam Bộ trong bối cảnh phải gánh chịu sự khốc liệt của
các cuộc chiến tranh và sự mâu thuẫn ngày càng gay gắt giữa các tầng lớp trong
xã hội. Cho nên, sự xuất hiện của ông Đoàn Minh Huyên, người khai sáng đạo Bửu
Sơn Kỳ Hương với khả năng chữa bệnh cứu người và chủ trương khẩn hoang, dạy
người tu hành làm lành lánh dữ đã đáp ứng được nhu cầu tinh thần của các tầng
lớp trong xã hội, đặc biệt là tầng lớp nông dân. Chính vì vậy, đạo Bửu Sơn Kỳ
Hương có vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Nam bộ.
Vài đặc điểm của giáo phái Bửu Sơn Kỳ Hương
.jpg){kind=link}
Tục thờ Năm Ông của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương và Tứ Ân Hiếu Nghĩa
1. Đặt vấn đề
Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương ra đời năm 1849 và đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa ra đời năm 1867 là hai tôn giáo nội sinh trên vùng đất An Giang dưới triều Nguyễn, được xếp vào giai đoạn đầu trong dòng chảy các tôn giáo bản địa ở Nam Bộ. Không chỉ là tôn giáo, đây còn là những phong trào yêu nước và phong trào khẩn hoang có tầm ảnh hưởng lớn. Mặc dù về hình thức có nhiều điểm khác nhau, nhưng những tư tưởng cốt lõi trong giáo lý của hai đạo nầy tương đối giống nhau, đều dựa trên nền tảng căn bản là Tứ ân (ân tổ tiên cha mẹ, ân đất nước, ân Tam Bảo, ân đồng bào nhơn loại). Bên cạnh đó, việc thờ trần điều (vải đỏ sẫm) cũng là một đặc điểm nhận dạng của hai tôn giáo nầy.
Ông Đạo - một hiện tượng tôn giáo ở Nam bộ
Nguyễn Văn Thới và tác phẩm Kim cổ kỳ quan
1. Dẫn nhập
Trong kho tàng văn học dân gian Nam Bộ, có một bộ tác phẩm thơ chữ Nôm với dung lượng đồ sộ mà đến nay vẫn chưa có nhiều công trình đề cập đến. Đó là Kim cổ kỳ quan - tác phẩm vô cùng giá trị trong lòng những người tín đồ đạo Bửu Sơn Kỳ Hương. Tác giả của nó - ông Nguyễn Văn Thới cũng là một “ông đạo” nổi tiếng của tôn giáo nầy. Nội dung tác phẩm không chỉ chuyển tải giáo lý của đạo, mà còn phần nào phác họa tình hình xã hội và trạng thái tâm lý của người dân Nam Kỳ trong buổi đầu thuộc Pháp. Tuy nhiên do mang màu sắc tôn giáo, khiến Kim cổ kỳ quan đến nay vẫn chưa được chú ý nghiên cứu sâu và đánh giá đầy đủ. Bên cạnh đó, trong giai đoạn giao thời giữa Nho học và Tây học, văn chương trên vùng đất mới phương Nam trước nay bị lãng quên, việc nghiên cứu Kim cổ kỳ quan như một đóng góp nhỏ cho công việc bổ khuyết khoảng trống đó.
Giáo lý căn bản của Bửu Sơn Kỳ Hương
Để cho được thích hạp với trình độ và căn cơ của quần chúng trong thời kỳ Hạ ngươn, Đức Phật Thầy chủ trương đem giáo pháp vô vi của đạo Phật mà truyền dạy trong dân gian. Ngài không cho trần thiết tượng cốt, tụng đọc ó la như trong nhà thiền đã làm; Tại ngôi Tam Bảo chỉ thờ trần điều, tiêu biểu tinh thần vô thượng của nhà Phật mà thôi.
Ngài đặc biệt quan tâm đến vấn đề đưa ra những giáo thuyết về việc Học Phật Tu Nhân, bởi hầu hết tín đồ của Ngài hồi ấy là hạng tại gia cư sĩ.
Về học Phật ta thấy Ngài gom vào ba điều căn bản trong Phật pháp là Giới, Định, Tuệ.
Giới: Là những sợi dây buộc ta vào chánh đạo, không cho ta phạm vào những lầm lỗi xấu xa và để ta đừng làm những điều tàn ác vô minh nữa.
Tổ tiên, ông bà trong tôn giáo nội sinh tại đồng bằng sông Cửu Long
 |
| Nhà sàn của một ông đạo Bửu Sơn Kỳ Hương. |
Không giống với các vùng miền khác trên lãnh thổ Việt Nam, đồng bằng sông Cửu Long là quê hương của nhiều tôn giáo nội sinh, như đạo Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa… và rất nhiều những Ông Đạo khác, kiểu đạo Dừa, đạo Nằm, đạo Ngồi, đạo Tưởng v.v…
Các tôn giáo nội sinh vùng đồng bằng sông Cửu Long ra đời trong hoàn cảnh đất nước bị ngoại xâm. Ngọn cờ giải phóng dân tộc, bảo vệ nòi giống, giữ gìn truyền thống cha ông, hướng về tổ tiên… luôn được tín đồ đặt lên hàng đầu trong quan niệm đạo lý, hành đạo cũng như trong ứng xử hằng ngày.
Một nền Phật giáo dân tộc
Tìm hiểu nguồn gốc danh xưng Bảy Núi
1. Đặt vấn đề
Ngày nay, địa danh Thất Sơn - Bảy Núi của tỉnh An Giang được nhiều người biết đến, thậm chí người dân địa phương cũng tự thừa nhận rằng tỉnh An Giang có bảy núi [1]. Chúng ta thường được kể qua nhiều tài liệu, Thất Sơn gồm có núi Kéc [2] (Anh Vũ sơn), núi Dài Năm Giếng (Ngũ Hồ sơn), núi Cấm (Thiên Cẩm sơn), núi Tô (Phụng Hoàng sơn), núi Dài (Ngọa Long sơn), núi Tượng (Liên Hoa sơn) và núi Nước (Thủy Đài sơn).
Góp phần tìm hiểu đặc điểm của đạo Bửu Sơn Kỳ Hương
Cho đến nay, Bửu Sơn Kỳ Hương vẫn
còn là một đề tài nghiên cứu thu hút khá nhiều nhà khoa học, mặc dù đã có không
ít công trình sách, luận án, tham luận khoa học được trình bày tại các buổi toạ
đàm, hội thảo... Nhiều vấn đề hiện vẫn còn được tiếp tục tìm hiểu; nhiều ý
kiến khá khác biệt nhau, xoay quanh việc tìm hiểu về Bửu Sơn Kỳ Hương. Đó là
một điều lý thú và cần thiết. Dưới nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, nhiều
chuyên ngành riêng biệt, đồng thời cũng cần sử dụng phương pháp liên ngành,
chắc chắn đạo / giáo phái (secte religieuse / religious sect) Bửu Sơn Kỳ Hương
sẽ ngày càng được phân tích, đánh giá và tiếp cận một cách đầy đủ, chính xác
hơn.
Hơn 150 năm Bửu Sơn Kỳ Hương hòa mình theo dân tộc để giữ gìn dân tộc tính
Một Thiền phái già nhứt, mà cũng trẻ nhứt tại lưu vực Cửu
Long giang, phối hợp Tam Giáo “Phật Thánh Tiên” là căn bản Lập giáo, dùng Giáo
pháp “Tu Nhân Học Phật” làm căn bản Hành Giáo. Hình thức Cư sĩ, Tu sĩ nhập thế
hòa mình theo sự thăng trầm của Dân Tộc. Chưa thấy xuất thế làm Sa di, Tỳ Kheo
như các Thiền phái khác. Đó là: BỬU SƠN KỲ HƯƠNG.